Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym

Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym polega na ocenie przyczyny takiego stanu i usunięciu alergenu. Trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie. Czy na pewno już doszło do wstrząsu anafilaktycznego czy mamy do czynienia z reakcja uczuleniową? W zależności od predyspozycji uczulonego na alergen, do przejścia z jednej fazy do drugiej, może dojść bardzo gwałtownie lub trwać w czasie. Trzeba więc obserwować. Zbadać podstawowe parametry ( ciśnienie – ciśnieniomierzem) i szukać objawów typowych dla reakcji uczuleniowej oraz wstrząsu.

Najważniejsze to usunąć alergen

Substancja, która wygenerowała reakcję uczuleniową lub doprowadziła do wstrząsu powinna być usunięta natychmiast. Nie zawsze jest to możliwe, niemniej jeżeli możemy, musimy to zrobić. Odpowiedź na alergen może być gwałtowna i nie powinno się z tym zwlekać. Najprościej jest umyć powierzchnię skóry woda z mydłem.

Obrzęk górnych dróg oddechowych jest równie niebezpieczny jak sam wstrząs anafilaktyczny

Napisać można, że bardziej, gdyż zwykle jest gwałtowny i prowadzi do odcięcia tlenu, utraty przytomności i uduszenia się uczulonego człowieka. Taką sytuację jak obrzęk twarzy czy szyi należy traktować z taką samą powagą jak wstrząs anafilaktyczny. Natychmiast udzielić pierwszą pomoc.

Czynnikami mogącymi doprowadzić do rozwoju wstrząsu anafilaktycznego mogą być te same substancje, które wywołują zwykłą alergię.

Najczęstsze z nich to:

🟢❤️➡️ leki

  • warto więc zapytać się czy wcześniej, kiedyś dany lek był spożywany (np.ERC zaleca podanie ASA, aspiryny, kwas salicylowy w dawce 300 mg, w tabletce, jeżeli podejrzewamy zawał mięśnia sercowego). Jeżeli tak, pobranie danego leku powinno być bezpieczne.

🟢❤️➡️ jady owadów

  • w zależności od predyspozycji, może dojść do miejscowej reakcji lub bardzo gwałtownych objawów np. obrzęku, dlatego w tym miejscu może pojawić się takie pojęcia jak ampułkostrzykawka z adrenaliną.

🟢❤️➡️ posiłek, a dokładniej konkretne wywołujące alergie pokarmy np. orzechy.

  •  również przebieg takiej reakcji może być gwałtowny, a pierwszym miejscem, w którym pojawią się objawy będzie jama gębowa, twarz, szyja.

🟢❤️➡️ lateks itd.

Objawy

Pierwszymi objawami reakcji alergicznej mogą być zaczerwienienie ⬅️❗ świat skóry ⬅️❗, obrzęki ⬅️❗ duszność wynikająca z obrzęku krtani i skurczu oskrzeli ⬅️❗ spadek ciśnienia ⬅️❗ szybkie bicie serca⬅️❗ a także zaburzenia świadomości,⬅️❗ strach⬅️❗ czy lęk⬅️❗.

Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym polegać więc będzie na:

Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym

🟢 usunięciu alergenu
🟡 przytomna osoba może siedzieć, jeżeli jej problemem są kłopoty z oddychaniem lub nawet stać (słuchajmy, w jakiej pozycji jest jej najlepiej – nie walczmy z nią o odpowiednie ułożenie, jeżeli tego nie chce i nie toleruje pozycji leżącej)
🔴 jednak w przypadku spadku ciśnienia i nasilenia się objawów, utracie przytomności pozycja leżąca jest najlepsza, można unieść lekko nogi ku górze (ok 10-20 cm) ale nie spodziewajmy się po tym ułożeniu znaczącej poprawy.
⚫ po zastosowaniu odpowiedniej pozycji, najszybciej jak możemy wezwijmy Zespół Ratownictwa Medycznego, najlepiej przez osobą trzecią (z dokładnymi wytycznymi – nr. 999, określmy miejsce zdarzenia, powód wezwania, poprośmy o potwierdzenie wezwania zespołu).

Czy w wstrząsie anafilaktycznym podajemy leki?

Na wszystkich tych etapach, trzeba reagować adekwatnie. Tak, by nie doszło do pogorszenia się stanu zdrowia lub by nie doszło do wstrząsu. Podaż leków podczas pierwszej pomocy jest zabroniona, ale są pewne wyjątki, o których warto wiedzieć. Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym może wymagać od nas działania w stanie wyższej konieczności. W czym rzecz, mianowicie pierwszym lekiem, który poda zespół, jeżeli potwierdzi, że poszkodowany jest w wstrząsie anafilaktycznym, to adrenalina. Taki lek podaje się domięśniowo, jako lek pierwszy z wyboru. Warto też go podać, jeżeli mamy do czynienia z obrzękiem górnych dróg oddechowych.

Powstaje więc pytanie. Czy mając człowieka, który właśnie jest w silnym wstrząsie anafilaktycznym, niepodważalnym do oceny lub dusi się reagując na zjedzony pokarm (nie mylić z zakrztuszeniem) może udzielając pierwszej pomocy podać adrenalinę? Oceni prokurator. Niemniej trzeba wprost powiedzieć, że jeżeli tego nie uczyni, człowiek umrze lub jego stan bardzo mocno się pogorszy. I tu właśnie ma pomóc tzw. stan wyższej konieczności, w którym przekraczając swoje kwalifikacje ratujemy życie – tym się kierujemy. Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym może więc wymagać od nas podania leku.

Dyspozytor medyczny może być wsparciem dla ratującego!

Fakt, że dyspozytor medyczny również udziela pierwszej pomocy w wstrząsie anafilaktycznym jest niepodważalny. Każdy z nich ma w obowiązku wytłumaczyć świadkowi zdarzenia, co ma dokładnie zrobić. Jeżeli jesteśmy do tego przygotowani, odbyliśmy kurs pierwszej pomocy, wówczas możemy być partnerem dla dyspozytora. Jego rękoma i oczami. Jeżeli dobrze więc opiszemy sytuację, okaże się też, że mamy taki lek pod ręką np. osoba nosi go w torebce lub trzyma w lodówce, to wówczas wspólnie możecie podjąć decyzję o tym, czy pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym wymaga podania adrenaliny. Jeżeli tak, trzeba to zrobić i koniec. Sposób podania oraz dawka nie jest znów tak gwałtowna i agresywna, by miała zaszkodzić w przypadku pomyłki, a pomylić wstrząs anafilaktyczny jest bardzo trudno.

Osoby, które mają tego typu problemy często mają w swoich apteczkach domowych różne leki, które łagodzą objawy. Takimi lekami mogą być leki antyhistaminowe, kortykosteroidy i je też warto pobrać, jeżeli już wcześniej pomagały w podobnych sytuacjach, są przypisane przez lekarza i oczywiście ich termin ważności jest aktualny.

Zespół Ratownictwa Medycznego

Pierwsza pomoc w wstrząsie anafilaktycznym zwykle więc polegać będzie na usunięciu alergenu i po wykonaniu podstawowej oceny, na wezwaniu pogotowia ratunkowego. Oceniamy więc przytomność, drożność dróg oddechowych oraz oddech, a następnie dzwonimy pod 999.

Głównym powodem takiego postępowania jest to, że ZRM posiadają w swoim zestawie bardzo skuteczne leki. Podane szybko są wstanie wielu takim sytuacjom się przeciwstawić i zniwelować objawy do bezpiecznych. Pamiętajmy o tym, by wykorzystywać zespoły ratownictwa medycznego do ratowania życia i zdrowia drugiego człowieka. Dlatego uczmy się pierwszej pomocy, by wzywać je adekwatnie do zagrożenia.