Wstrząs w pierwszej pomocy

kardiogenny, hipowolemiczny, anafilaktyczny

Wstrząs jest stanem, w którym dochodzi do krytycznego zmniejszenia zaopatrzenia narządów w krew, co wiąże się ze zmniejszonym dostarczaniem tlenu iinnych niezbędnych substancji.
Sytuacja ta jest skrajnym, bardzo dynamicznie postępującym stanem zagrożenia życia. Wymaga szybkiej, specjalistycznej interwencji lekarskiej. Zaburzeń prowadzących do wstrząsu jest wiele.
Najczęstsze z nich to:
• zaburzenia pracy serca (np. zawał, zaburzenia rytmu serca) – wstrząs kardiogenny
• niedobór krwi (np. masywne krwawienie, odwodnienie) – wstrząs hipowolemiczny
• reakcje alergiczne – wstrząs anafilaktyczny
Wszystkie te stany, w końcowym etapie, jeśli organizm sam nie upora się znimi lub pomoc nie zostanie udzielona odpowiednio szybko, prowadzą do wstrząsu.
Organizm broniąc się, próbuje ratować najważniejsze dla przeżycia narządy, jakimi są mózg, serce i płuca. Przepompowuje do nich krew z pozostałych mniej ważnych organów, takich jak np. skóra, mięśnie czy jelita. Sytuacja ta nazywana jest „centralizacją krążenia”. Z niej też wynikają objawy takie jak:
• zaburzenia świadomości, niepokój, dezorientacja, strach, lęk
• bladość skóry
• oziębienie skóry
• poty
• szybkie, słabo wyczuwalne tętno

Jeżeli zauważymy, że mamy do czynienia ze wstrząsem, możemy pomóc poszkodowanemu kładąc go na plecach i unosząc nogi do góry (pozycja przeciwwstrząsowa). Działanie to ma wspomagać naturalny mechanizm centralizacji krążenia. Należy również kontrolować oddech i w razie konieczności rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową. Dodatkowo powinniśmy zadbać otermoizolacje poszkodowanego.

Poniżej opisane zostały bardziej szczegółowo najczęstsze stany, które bezpośrednio grożą wystąpieniem wstrząsu.

(Wstrząsu nie należy mylić z podobnie brzmiącym, aczkolwiek zupełnie innym pojęciem, jakim jest „wstrząśnienie mózgu” – czyli zaburzenie jego pracy wwyniku zadziałania siły np. upadku, uderzenia.)